© De Oblaten van Franciscus van Sales | contact

Citaat september 2014


Franciscus van Sales hield zijn Conferenties voor de Zusters van de Visitatie. Zij zaten om hem heen te luisteren en stelden hem ook vragen. Op deze vragen ging Franciscus uitvoerig in, en vraag en antwoord komen dan in de verslaglegging van de Conferenties terecht. Aan het einde van bijvoorbeeld de vierde Conferentie staan twee vragen genoteerd. De eerste vraag luidt: Mag je lachen in het koor en in de refter van het klooster, als andere zusters ook lachen? Het antwoord is kort: in het koor beter niet, maar in de refter mag best gelachen worden. De tweede vraag krijgt een wat langer antwoord. Wat houdt dat eigenlijk in, vraagt een zuster, dat je alles in de geest van nederigheid moet doen? We lezen wat Franciscus van Sales daarop te zeggen heeft. Eerst stelt hij nederigheid tegenover hoogmoed. Zo wordt direct duidelijk wat het tegenovergestelde van nederigheid is, namelijk hoogmoedigheid. In beide begrippen brengt hij eenzelfde driedeling aan: het gegeven of de handeling zelf, de gewoonte om zo te zijn of te doen, en de geest die er bij hoort. Deze driedeling, zo blijkt al gauw, is ook de manier om die geest uiteindelijk te kunnen verwerven. Je doet iets op een bepaalde manier, de herhaling ervan maakt het tot een gewoonte, en de gewoonte vormt je geest. Uit dit antwoord blijkt opnieuw duidelijk dat de spiritualiteit van Franciscus van Sales 'te doen' is. En dat je niet aan een ander moet sleutelen, maar aan jezelf. Mooie woorden, maar vooral: mooie daden, want daar gaat het om:

Weet je, er is een verschil tussen nederigheid, de gewoonte van nederigheid en de geest van nederigheid. Dat is hetzelfde met hoogmoed: er is een verschil tussen hoogmoed, de gewoonte hoogmoedig te zijn, en de geest van hoogmoed. Hoogmoed is er als je een daad van hoogmoed stelt. Als je dat steeds maar doet, dan heb je de gewoonte van hoogmoed te pakken, en als je het graag doet en zelfs kansen zoekt om het te doen, dan is dat de geest van hoogmoed. Op dezelfde manier is iets doen om je te vernederen een daad van nederigheid. Als je het steeds opnieuw doet, zodra er maar gelegenheid voor is, dan is het de gewoonte van nederigheid. Maar de geest van nederigheid toont zich pas als je je verheugt in de vernedering, als je werkelijk uit bent op alles wat ons gering en laag houdt. Wie in alles wat ze doet, zegt of verlangt, vooral zoekt naar de vernedering, naar het zichzelf laag houden; wie er behagen in schept om telkens op de eigen nietigheid te stoten; wie de gedachte daaraan liefheeft, die doet alles in de geest van nederigheid. Je kunt ook zeggen: zij zoekt in alles de nederigheid en de zelfverachting. Een goede oefening van nederigheid is deze: je houdt je met de handelswijze van anderen alleen maar bezig om er het goede in te zien, en nooit het onvolmaakte. Als we voor andermans handelswijze niet verantwoordelijk zijn, moeten we er ook niet op letten en er geen aandacht aan besteden. Leg, wat iemand anders doet, altijd op de best mogelijke manier uit. Bij twijfel moeten we maar bedenken dat wat we hebben gezien geen kwaad is, maar dat onze eigen onvolmaaktheid ons die gedachte ingeeft. Dat helpt om het oordeel over een ander uit de weg te gaan, en dat oordeel is een gevaarlijk kwaad dat je moet zien te vermijden. Bij echt slechte dingen moeten we medelijden hebben en ons over de fouten van onze naaste vernederen. Dan moeten we God bidden om de verbetering ervan, net zo hartelijk als voor onze eigen verbetering, als wij zelf ons ooit ook aan die fouten schuldig hebben gemaakt. Wat je kunt doen om die geest van nederigheid te verwerven, vraag je me? Nou, dat gaat hetzelfde als met het aanleren van alle andere deugden: je kunt dat alleen maar bereiken door het steeds opnieuw te doen. Het is de nederigheid die ervoor zorgt dat we gering zijn in alles wat niet noodzakelijk is voor onze groei in de genade. Denk eens aan zoiets als beschaafde taal, een goed voorkomen, grote talenten voor uiterlijke dingen, welsprekend zijn, enzovoorts. Van al deze dingen moeten we van harte wensen dat een ander het er beter van afbrengt dan wijzelf.

Bekijk ook de foto van de maand